Te gast zijn deze keer Jules Wouters, Solutions Engineer bij TrendAI, en Joris Rooijackers, Solution Consultant Security bij Bechtle. Zij zien organisaties die zeker zijn van hun zaak en vertrouwen op hun securitymaatregelen, terwijl een scherpe blik al snel gaten blootlegt. Het advies van Jules en Joris: begin bij de bedrijfsprocessen die je wilt beschermen. Van daaruit bepaal je welke beveiliging nodig is en hoe je toetst of die werkt.
Joris noemt het in de podcast het ‘blauwe ogen principe’, gebaseerd op de uitdrukking “iemand op zijn mooie blauwe ogen geloven”. In gesprekken vertellen organisaties namelijk welke certificering ze hebben behaald, welke securityproducten draaien en dat ze misschien een Security Operations Center (SOC) hebben ingeschakeld. Daarmee lijkt de vraag of de beveiliging op orde is beantwoord.
Joris: “Maar wanneer we vanuit Bechtle een assessment uitvoeren en onder de motorkap kijken, komen tóch geregeld tekortkomingen naar boven. Die waren er dan al, alleen vormden ze nog geen aanleiding om iets te veranderen.” Het assessment maakt ze concreet genoeg om maatregelen en budget te bespreken.
Dat vertrouwen ontstaat niet altijd uit gemakzucht. Jules ziet ook organisaties waar security een extra taak is voor een IT’er die het hele landschap beheert. Hij vertelt: “Die collega moet systemen beschikbaar houden, gebruikers helpen en ondertussen nieuwe aanvalstechnieken bijhouden. Dat vraagt meer tijd en specialistische kennis dan er beschikbaar is. Een product aanschaffen lukt wel, maar blijven beoordelen of de inrichting past bij actuele risico’s vraagt om structurele aandacht.”
Het aanvalspatroon dat Joris en Jules bespreken, laat zien waarom de eerste toegangsbarrière maar een deel van de bescherming vormt:
- Een aanvaller bemachtigt een wachtwoord;
- Hij doet zich vervolgens telefonisch voor als IT-medewerker;
- Zo probeert hij de gebruiker ook een tweede factor te laten goedkeuren;
- Een account dat voor een collega bedoeld is, komt in handen van iemand anders.
Training blijft belangrijk, benadrukt Jules. “Tegelijk moet je rekening houden met een medewerker die onder druk toch een verkeerde beslissing neemt. Wat kan een aanvaller daarna met dat account? Welke gegevens zijn bereikbaar?” Zo kan het bijvoorbeeld opvallen wanneer iemand in korte tijd uitzonderlijk veel dossiers raadpleegt.
Jules wijst daarbij op het beperken van toegangsrechten tot wat iemand voor het werk nodig heeft. “Maar ook het herkennen en begrenzen van afwijkend gebruik is belangrijk”, zegt Joris. “Een medewerker kan toegang tot veel klantgegevens nodig hebben, zonder dat het logisch is om die allemaal achter elkaar op te vragen. Dat zou een belletje moeten doen rinkelen.”
Dat onderscheid maakt het gesprek over menselijk gedrag concreter. Naast oefenen met verdachte berichten en telefoontjes kun je onderzoeken welke gevolgen één misleid account kan hebben. Daarin komen toegangsbeheer, de inrichting van applicaties en detectie bij elkaar.
Een aanval houdt zich niet aan de grenzen tussen je security-oplossingen. De eerste stap kan via e-mail lopen, waarna een aanvaller een werkplek gebruikt en zich verder door de omgeving beweegt. Als iedere oplossing alleen zijn eigen onderdeel laat zien, moet iemand de samenhang zelf ontdekken.
Daar ligt de waarde van Extended Detection and Response (XDR):
- XDR verzamelt en combineert gegevens uit verschillende beveiligingslagen, zoals e-mail, werkplekken, servers, cloudomgevingen en het netwerk.
- Daarmee kunnen securityspecialisten verbanden onderzoeken die in afzonderlijke meldingen minder duidelijk zijn.
- Welke bronnen daadwerkelijk worden meegenomen, hangt af van de gekozen oplossing en inrichting.
Joris geeft aan dat een gezamenlijke blik helpt om na een signaal op één plek ook andere onderdelen te onderzoeken. “En als dan op één punt iets gebeurt, kun je ook daarna bepalen wat er op andere vlakken eventueel ook aan de hand is. Zo herken je eerder dat verschillende gebeurtenissen bij dezelfde aanval horen. Een losse melding krijgt betekenis doordat je ziet wat eraan voorafging én wat daarna gebeurt.”
Dat betekent dat je bij het kiezen van tooling andere afwegingen moet maken. Naast de prestaties van een afzonderlijk product is het belangrijk om te checken hoe goed de oplossing bijdraagt aan het gezamenlijke zicht op je omgeving. Welke informatie ontbreekt nog? Wie onderzoekt een melding wanneer verschillende bronnen samen op een aanval wijzen?
Jules noemt in de aflevering een ‘dwell time’ van 22 dagen. Dwell time is de tijd dat een aanvaller al in je IT-omgeving zit, voordat je dit ontdekt. Dat cijfer is terug te vinden in Mandiants M-Trends 2024, de mediaan voor onderzochte incidenten in Europa, het Midden-Oosten en Afrika in 2023. Het is dus geen algemeen gemiddelde voor iedere aanval.
Inmiddels zijn er nieuwere cijfers. M-Trends 2026 rapporteert voor de wereldwijd onderzochte incidenten in 2025 een mediaan van 14 dagen, tegenover 11 dagen een jaar eerder. De onderzoekers zien zowel aanvallers die snel impact willen maken als hackersgroepen die langdurig onopgemerkt proberen te blijven.
Je kunt die regionale en wereldwijde cijfers niet rechtstreeks vergelijken. Ook is dwell time geen termijn waarbinnen je veilig achterover kan leunen. Voor je eigen organisatie telt of je verdachte activiteit tijdig herkent en kunt begrenzen. Een aanvaller kan namelijk al vóór ontdekking gegevens hebben gestolen of schade hebben veroorzaakt.
Meer zicht helpt alleen wanneer je ook kunt handelen. Jules legt het belangrijkste knelpunt bij detectie én respons. “Na het ontdekken van een afwijking moet iemand beoordelen wat er is gebeurd en welke actie je moet ondernemen.” Dat vraagt om afspraken die verder gaan dan het doorsturen van een alert.
- Wie onderzoekt de melding?
- Wie mag de toegang blokkeren of een werkplek isoleren?
- Wanneer betrek je de verantwoordelijke voor het bedrijfsproces?
Jules: “Zulke keuzes wil je vooraf bespreken, zeker wanneer ingrijpen ook de dienstverlening kan raken.” Hij ziet dan ook dat er steeds meer belangstelling is voor securityplatformen in combinatie met dienstverlening. “Specialistische ondersteuning kan helpen wanneer je intern niet over voldoende kennis of capaciteit beschikt.”
Schakel je een externe partij in, dan moet je wel duidelijke afspraken maken over de verdeling van het werk en de besluiten die bij je IT-afdeling zelf blijft maken. AI kan ondersteunen, bijvoorbeeld door signalen sneller te herkennen en gebeurtenissen sneller te analyseren. Maar dat neemt de behoefte aan specialistische kennis niet weg.
“Ik denk dat er altijd nog mensenwerk aan te pas moet komen”, legt Jules uit. “Een onderzoeker moet de situatie kunnen beoordelen, jij moet weten welke gevolgen een ingreep heeft voor jouw organisatie.”
Welke risico’s verdienen als eerste aandacht? Jules maakt dat heel praktisch: “Kijk naar je kritieke bedrijfsprocessen, kijk naar waar het pijn doet en ga daar je security echt op afstemmen.”
Neem samen met een procesverantwoordelijke één belangrijke dienst of activiteit door:
- Welke systemen en gegevens zijn daarvoor nodig?
- Wie heeft toegang?
- Wat gebeurt er als die toegang wordt misbruikt of de dienst uitvalt?
Zo kun je gerichter bepalen waar aanvullende beveiliging of onderzoek nodig is. Joris adviseert om bij je bedrijfsmiddelen te beginnen en ook te toetsen of de inventaris compleet is. “Een onbekend systeem kun je gemakkelijk missen in je beveiliging. Dat maakt inventariseren relevant voor de directie. Het helpt zichtbaar te krijgen waarvan je bedrijfsvoering afhankelijk is.”
Betrek vervolgens ook Finance en het bestuur bij de afweging. De IT-afdeling kan aangeven waar een kwetsbaarheid zit, maar welke gevolgen de organisatie kan dragen, vraagt om een breder gesprek. Jules ziet dat organisaties hun beveiliging soms onnodig duur maken. “Door bijvoorbeeld niet de specifieke keuzes te maken gebaseerd op hun bedrijfsrisico.” Hij ziet ook bedrijven waar een aanpak die beter bij de organisatie past juist tot lagere kosten leidt. Gericht investeren begint met weten welk probleem je wilt verkleinen.
Een assessment, pentest of oefening kan vervolgens aannames toetsen. Kies een onderzoeksvorm die past bij de vraag die je wilt beantwoorden. Leg vast wat de uitkomst betekent, wie de verbeteringen oppakt en hoe je later controleert of ze werken.
Joris: “Ook als je veel vertrouwen hebt in je security blijft zo’n onderzoek waardevol. Zelfs al heb je je beveiliging nog zo goed op orde, het loont altijd om dit te blijven challengen.”
Stel jezelf als organisatie deze vraag: als morgen een account wordt misbruikt dat toegang geeft tot een kritisch bedrijfsproces, wie merkt dat dan op en wie grijpt in?
XDR & Security: hip of happening?
In de podcastserie hip of happening? onderzoeken we of een IT-ontwikkeling ‘hip’ of ‘happening’ is met de Bechtle Beat (het ritme van innovatie). Luister de aflevering en ontdek Jules’ en Joris’ hun ervaringen met detectie, respons en de keuzes die weerbare organisaties maken.
Zou je een aanval op een kritisch bedrijfsproces opmerken en op tijd kunnen ingrijpen? Met ons stappenplan onderzoek je welke beveiliging aantoonbaar werkt en waar nog onzekerheden zitten. Je legt vast wat je IT-afdeling zelf kan verbeteren en welke besluiten je met management, Finance en procesverantwoordelijken moet nemen. Gebruik de invulvelden om bevindingen en vervolgafspraken vast te leggen.